Ortoptyka  jest działem okulistyki  zajmującym się diagnozą i leczeniem zaburzeń widzenia obuocznego  oraz  ruchomości gałki ocznej (etym. – z gr. orthós - prosty; równoległy, prawidłowy, optikós  - wzrok, wzrokowy). Ortoptystki (ortoptycy) zajmują się głównie diagnozą oraz leczeniem zeza i niedowidzenia, z tego względu gabinety, gdzie prowadzone jest leczenie ortoptyczne noszą najczęściej nazwę Poradni Leczenia Zeza  i Niedowidzenia

Należy jednak pamiętać, że zaburzenia widzenia obuocznego to również:

- zaburzenia konwergencji (np. brak, niedomoga)

- nieprawidłowa korespondencja siatkówkowa

- zaburzenia fuzji i stereopsji - tzw."niepełne widzenie obuoczne"

- zaburzenia lokalizacji wzrokowej.

 Leczenie ortoptyczne ma na celu pobudzenie czynności  wyższych ośrodków mózgowych (OUN) odpowiedzialnych za  proces widzenia oraz koordynację mięśni gałkoruchowych, a w konsekwencji uzyskanie równoległego ustawienia oczu (oropozycji) oraz pełnego widzenia obuocznego.

Ćwiczenia ortoptyczne mają charakter reedukacyjny, odpowiednio wcześnie rozpoczęte przynoszą bardzo korzystne rezultaty. Uznawane są za dodatkową metodę terapeutyczną, nie zastępują korekcji okularowej ani, leczenia operacyjnego, jeśli z uwagi na kat zeza jest ono wskazane.

Ponadto ćwiczenia ortoptyczne  odgrywają  ważną rolę w:

- pomiarach kąta zeza i stanu widzenia obuocznego przed i po zabiegu operacyjnym

- uzyskaniu poprawy zdolności kontrolowania zeza okresowego

- wyrównaniu zeza ukrytego ulegającego okresowej dekompensacji

- leczeniu trudności w czytaniu i pisaniu.

Korzystne efekty leczenia ortoptycznego uzyskuje się gdy:

- ostrość wzroku na obu oczach jest prawidłowa i jednakowa (PLO 1.0) lub prawie jednakowa na obu oczach - niedowidzenie powinno być wyleczone w pierwszej kolejności !!

- wada refrakcji została wyrównana odpowiednio dobraną korekcją okularową

- istnieje fuzja (drugi stopień widzenia obuocznego)

- zez powstał nie wcześniej niż w 2 roku życia

- ogólny stan zdrowia pacjenta jest dobry

- leczenie podjęto w okresie dziecięcym.

________________________________________

Należy pamiętać, że:

- ćwiczenia ortoptyczne wymagają od pacjenta odpowiedniej dojrzałości, głównie zdolności skupiania uwagi, koncentracji, rozumienia poleceń,  z tego względu najlepiej rozpocząć je ok. 4 r. ż. 

- w przypadku dzieci niedowidzących, leczenie należy rozpocząć jak najwcześniej (już u  niemowląt), aby jak najszybciej zapobiec utrwalaniu się niedowidzenia.  

 - terapia powinna być prowadzona regularnie, najlepiej codziennie przez okres minimum miesiąca

-  rodzice powinni ściśle współpracować z ortoptyską/ ortoptykiem

-  podczas leczenia konieczne są  systematyczne kontrole u lekarza okulisty.

________________________________________

Odwiedź Wirtualną Klinikę Ortoptyczną, której twórcą jest Uniwersytet La Trobe w Australii http://www.latrobe.edu.au/virtualclinic/index.html

Autorka: mgr Ewa Witowska  na podstawie "Choroba zezowa - rozpoznanie i leczenie" autorstwa K.Krzystkowej, A.Kubatko - Zielińskiej, J.Pająkowej, H.Nowak-Brygowej